در روانشناسی شناختی، بهویژه از نگاه آرون بک (پدر درمان شناختی)، ناامیدی مفهومی کلیدی است. متن زیر بر اساس دیدگاه او و رویکرد شناختی نوشته شده:
از منظر بک و روانشناسان شناختی، ناامیدی نتیجهی الگوهای فکری منفی و تحریفشده است. فردی که دچار ناامیدی میشود، آینده را تیره و تغییرناپذیر میبیند و باور دارد که هیچ تلاشی نمیتواند وضعیت او را بهتر کند. بک در نظریهی خود به «سهگانهی شناختی» اشاره میکند: نگاه منفی به خود، به دنیا و به آینده. این سهگانه معمولاً زیربنای افسردگی و ناامیدی است.
ناامیدی در این چارچوب یک احساس صرف نیست، بلکه حاصلِ نظام باورهایی است که فرد درباره خودش و آینده شکل داده است. روانشناسان شناختی معتقدند اگر این باورها به چالش کشیده شوند و فرد یاد بگیرد افکار خودکار منفی را شناسایی و بازسازی کند، شدت ناامیدی کاهش یافته و امید جایگزین آن میشود. بنابراین، ناامیدی نه یک سرنوشت محتوم، بلکه نتیجهی یک شیوهی تفکر قابل تغییر است.